sexta-feira, 19 de maio de 2017

Litanio al la Plej Sankta Virgulino Maria - Andrzej Bach.

Prelego pri Zamenhof


Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Herbert A. Welker el Brazilo.
Ne ĉiuj esperantistoj bone konas la vivon de la kreinto de la internacia lingvo, kaj verŝajne ne malmultaj eĉ ne interesiĝas pri Zamenhof. Ekzemple mi mem, kiam mi eklernis Esperanton memstare, mi volis nur koni tiun interesan artefaritan lingvon, sed mi ne interesiĝis – aŭ ne havis tempon por interesiĝi - pri ĝia kreinto. Mi sciis nur, ke li estis pola kaj juda kuracisto.
Tre verŝajne tio ne estas la kazo de la legantoj de la Esperanta Retradio. Malgraŭe mi pensas, ke en ĉi tiu jaro, la Zamenhof-Jaro, valoras la penon paroli iomete pri tiu, al kiu ni ŝuldas nian internacian lingvon.
Do mi tre ŝatis la artikolon de la 23-a de aprilo de nia kolego Andreo Bach, en kiu li montris plurajn fotojn kaj eksplikis ilin, donante multajn detalojn pri la vivo de Zamenhof kaj de lia familio.
Kelkajn tagojn antaŭe, la 11-an de aprilo, esperantistoj de Braziljo, ĉefurbo de Brazilo, kolektiĝis en la pola ambasadejo, ĉar la ambasadoro de Pollando estis invitinta ilin por honori la memoron al Zamenhof, tri tagojn antaŭ la centa datreveno de lia morto.
Dum tiu akcepto la prezidanto de la Brazila Esperanto-Ligo, Evandro Avelar, faris bonegan, tre interesan prelegon pri Zamenhof. Ĉar ne ĉiuj ĉeestintoj estis esperantistoj, li devis paroli en la portugala, sed montrante bildojn kun esperantaj tekstoj. Li estis farinta profundan esploron, kaj pro tio povis konigi multajn detalojn kaj montri multajn fotojn. Mi mem estis farinta – en 2014 – portugallingvan prelegon pri Esperanto, en kiu mi ankaŭ parolis pri Zamenhof. Do mi jam konis sufiĉe bone lian vivon, sed en la prelego de la prezidanto mi eksciis multe pli.
Evandro Avelar komencis montri la komplikan historion de Pollando, ĉar li volis informi pri la situacio de la regiono, en kiu Zamenhof vivis. Ekzemple la naskiĝurbo de Zamenhof, Bjalistoko, situas proksime al Litovio, kaj pasintece Pollando kaj Litovio formis ununuran landon, la tiel nomatan “Respubliko de Ambaŭ Nacioj”. Kelkaj familianoj de Zamenhof vivis en urboj, kiuj nun apartenas al Litovio.
Poste la preleganto donis tre detalajn informojn pri la Zamenhofa familio. Ekzemple la avo de Zamenhof vivis unue en Grodno, hodiaŭ en Litovio. Ankaŭ en hodiaŭa Litovio, pli ekzakte en la urbo Kaŭno – aŭ Kovno (laŭ PIV; Kaunas en la litova) – vivis la bogepatroj kaj ties filino, Klara Silbernik, kiu edziniĝis kun Zamenhof.
Pri ŝi kaj aliaj familianoj mi ripetas kelkajn gravajn informojn donitajn de Andreo Bach:
“Klara destinis sian tutan doton por la eldono de la libreto „La internacia lingvo” kiam ili ambaŭ ankoraŭ estis gefianĉoj. [...] Klara konis E-on kaj apogis sian edzon en la E-agado, ŝi okupiĝis pri administrado kaj estis lia sekretariino. Ŝi akompanis sian edzon dum ĉiuj liaj vojaĝoj kaj UK-oj ankaŭ post ties morto. La lasta ŝia UK okazis en Vieno en 1924, kiu estis la jaro de ŝia morto. [...] Ĉiuj gefiloj de Ludoviko konis E-on kaj apogis sian patron en la agado, partoprenante kune en UK-oj kaj post lia morto ili daŭrigis la E-agadon. La plej juna Lidia dediĉis sian vivon al la ideo de sia patro.”
Andreo Bach montris kelkajn interesajn bildojn. Evandro Avelar ankaŭ montris kelkajn el ili – kaj plurajn pliajn, ekzemple de la knabo Zamenhof kun samklasanoj kaj instruistoj en la reallernejo. Unu specifa foto de la unua Universala Kongreso estas tre konata, sed la preleganto montris ne nur tri aliajn de tiu UK (ekzemple: Zamenhof kun advokato Michaux) sed ankaŭ fotojn de la dua ĝis la deka UK.
Dum la artikolo de Andreo Bach estas alirebla por ĉiuj esperantistoj (ne nur en ERR, sed ankaŭ en Jutubo: https://www.youtube.com/watch
time_continue=17&v=PvA1mgCjBrU), bedaŭrinde nur malmultaj povis profiti de la prelego de la prezidanto de la Brazila Esperanto-Ligo. Sed almenaŭ oni povas spekti la bildojn (kun fotoj, mapoj, informoj), ĉar li alŝutis ilin al la interreto (https://drive.google.com/file/d/0B8tt6G7bhJnmSk5ZQW94VUlBM3M/view). 

Del alma / The Soul / Dell’Anima / Pri la animo / Da Alma.

Del alma 
134. ¿Qué es el alma?
- Un Espíritu encarnado.
134 a. ¿Qué era el alma antes de unirse al cuerpo?
- Espíritu.
134 b. En consecuencia, ¿las almas y los Espíritus son la misma
cosa?
- En efecto, las almas no son sino los Espíritus. Antes de unirse al cuerpo, el alma es uno de los Seres inteligentes que pueblan el Mundo Invisible y que se revisten temporariamente de una envoltura carnal, para purificarse y esclarecerse.
El Libro de los Espíritus – Allan Kardec.
The Soul
134. What is the soul?
An incarnate spirit.
- What was the soul before its union with a body?
A spirit.
- Souls and spirits are, then, the very same thing?
Yes; souls are only spirits. Before uniting itself with a body, the soul is one of the intelligent beings who people the invisible world, and who temporarily assume a fleshly body in order to effect their purification and enlightenment.
THE SPIRITS’ BOOK – Allan Kardec.
Dell’Anima
134 - Che cosa è l’anima?
Risposta: Uno Spirito incarnato.
Domanda: - Che cosa era l’anima prima di unirsi al corpo?
Risposta: Era Spirito.
Domanda: - Anime e Spiriti sono dunque proprio la stessa cosa?
Risposta: Sì. Prima di unirsi al corpo l’anima è uno degli esseri intelligenti, che popolano il mondo invisibile, e rivestono temporaneamente un involucro carnale per purificarsi ed istruirsi.
IL LIBRO DEGLI SPIRITI -Allan Kardec
Pri la animo
134. Kio estas animo?
Enkarniĝinta Spirito.
— Kio estis la animo antaŭ ol kuniĝi kun la korpo?
Spirito.
— Ĉu animoj kaj Spiritoj estas do la sama unu?
Jes, animoj kaj Spiritoj estas unu kaj sama afero.
Antaŭ ol ligiĝi al korpo, la animo estas unu el la intelektaj estuloj, kiuj loĝas la nevideblan mondon kaj kiuj surmetas momentan karnan envolvaĵon por sin purigi kaj sin instrui.”
La Libro de la Spiritoj – Allan Kardec.
Da Alma
134. O que é a alma?
Um Espírito encarnado.
134-a. O que era a alma, antes de unir-se ao corpo?
Espírito.
134-b. As almas e os Espíritos são, portanto, uma e a mesma coisa?
Sim, as almas não são mais que Espíritos. Antes de ligar-se ao corpo, a alma é um dos seres inteligentes que povoam o mundo invisível, e depois reveste temporariamente um invólucro carnal, para se purificar e esclarecer.
O Livro dos Espíritos – Allan Kardec.

quarta-feira, 17 de maio de 2017

Amén! / So be it! / Tiel estu! / Assim seja!

VII. Amén!
¡Haced, Señor, que nuestros deseos se cumplan! Pero nos inclinamos ante vuestra sabiduría infinita. Sobre todas las cosas que no nos es dado comprender, que se haga vuestra santa voluntad, y no la nuestra, porque Vos sólo queréis nuestro bien y sabéis mejor que nosotros lo que nos conviene.
Os dirigimos esta plegaria, ¡oh, Dios mio!, por nosotros mismos, por todas lãs almas que sufren, encarnadas o desencarnadas, por nuestros amigos y enemigos, que por todos aquellos que pidan nuestra asistencia, y en particular por N... Solicitamos, sobre todo, vuestra misericordia y vuestra bendición.
Nota. - Aquí se pueden formular las gracias a Dios por lo que nos haya concedido, y lo que cada uno quiera pedir para sí o para otro. (Véanse más adelante lãs oraciones números 26 y 27.)
EL EVANGELIO SEGÚN EL ESPIRITISMO – Allan Kardec.
(7) -  So be it!
O God, may the realisation of our desires be accomplished! But we nevertheless bow down before Your infinite wisdom. In all things that we are unable to understand, may Your blessed Will be done and not ours, since You only desire our improvement and know better than us what is best for us.
We offer You this prayer, Lord, not only for ourselves, but also for all suffering creatures, both incarnate and discarnate, for our friends and our enemies, for all those who demand our help, and especially for X . . . We beseech Your mercy and blessing for all.
(NOTE: Here you can offer thanks to God for all that has been conceded to you and formulate any request you may have, either for yourself or for others (See further on, prayers No. 26 & 27).
THE GOSPEL ACCORDING TO SPIRITISM – Allan Kardec.
VII. - Tiel estu.
Bonvolu, Sinjoro, ke niaj deziroj plenumiĝu! Sed ni kliniĝas antaŭ Via senlima saĝo. En ĉiuj aferoj, kiujn ni ne povas kompreni, estu farate laŭ Via sankta volo, kaj ne laŭ la nia, ĉar Vi volas nur nian bonon kaj, pli ĝuste ol ni, Vi scias, kio estas al ni utila.
Ni adresas al Vi tiun ĉi preĝon, ho mia Dio, por ni mem; ni adresas ĝin al Vi ankaŭ por ĉiuj suferantaj animoj, enkarniĝintaj kaj elkarniĝintaj, por niaj amikoj kaj niaj malamikoj, por ĉiuj, kiuj petas nian helpon, kaj aparte por N... Por ĉiuj ni petegas Vian favorkorecon kaj Vian benon.
NOTO. Oni povas tie ĉi formuli tion, por kio oni dankas,Dion, kaj tion, kion oni petas por si mem, aŭ por alia. (Vidu malsupre la preĝojn n-rojn 26, 27.)
La Evangelio laŭ Spiritismo – Allan Kardec.
VII - Assim seja!
Que Vos apraza, Senhor, a realização dos nossos desejos! Inclinamo-nos, porém, diante da Vossa infinita sabedoria. Em todas as coisas que não nos é dado compreender, que sejam feitas segundo a Vossa santa vontade e não segundo a nossa, porque vós só quereis o nosso bem, e sabeis melhor do que nós o que nos convém.
Nós vos dirigimos esta prece, Senhor, por nós mesmos, mas também por todas as criaturas sofredoras, encarnadas e desencarnadas, por nossos amigos e por nossos inimigos, por todos os que reclamam a nossa assistência, e em particular por Fulano. Suplicamos para todos a Vossa misericórdia e a Vossa bênção.
(NOTA: Aqui podem ser feitos os agradecimentos a Deus pelas graças concedidas, e formulados os pedidos que se queiram, para si mesmo e para os outros. - Ver adiante: preces nº s 26 e 27).
O Evangelho Segundo o Espiritismo – Allan Kardec.

ONDE - Maria Dolores


Onde escutes a voz
Que blasfema, ironiza, amaldiçoa,
Não ponhas discussão, agravando o azedume;
Ao invés de revide,
Usa sem mágoa o verbo que abençoa.

Onde o crime enlameie,
Com temerários ímpetos de fere,
A face da existência,

Não atires instinto contra instinto,
Semeia a tolerância! Ajuda e espere!...

0nde o erro domine,
Entretecendo cárceres e dores,
Não deites pedras no caminho alheio,
Patenteia a verdade sem reproche,
Dando bondade e luz por onde fores.

Onde o fracasso grite,
No cortejo de sombras em que avança,
Não repouses no chão de desalento,
Á. ninguém desanimes...
E recupera o clima da esperança.

Onde o mal apareça,
Azorragando o mundo sofredor,
Procuremos com Deus e Infinita, Bondade
E sejamos em paz, pelos dons do serviço,
Uma bênção de amor.

Maria Dolores / Chico Xavier.
Livro: Antologia da Espiritualidade.

NO CAMINHO DAS VIRTUDES - Meimei

... A alegria apareceu e plantou belo jardim...
Conta-se que o Senhor desejou levantar grande mansão destinada à moradia de certo orientador de encargos complexos, num mundo feliz, e para isso convocou algumas das Virtudes do seu Reino de Sabedoria e de Amor.
Apareceu a Geometria e escolheu o local no topo de um monte.
Veio o Cálculo e traçou os planos.
Chegou o Gênio das Invenções e ergueu máquinas que garantissem a segurança e o conforto na construção.
Surgiu o Equilíbrio e orientou a formação de pisos e vigas cornijas e paredes, tetos e mirantes.
Destacou-se a Higiene, que cuidou de tudo o que se reportava ao asseio.
Veio a Beleza e decorou o palácio com imagens e cores de elevada significação.
A Cultura entrou em atividade e organizou valiosa biblioteca.
A Prudência compareceu e guiou a fabricação de portas e chaves.
A Alegria apareceu e plantou belo jardim.
Terminada a obra, o Senhor veio examiná-la mas não pareceu satisfeito.
Alguns dos aposentos eram sombrios e depois de entardecer a noite dominava todo o grande recinto. A vista disso, recomendou mais ampla cooperação dos Cimos e a Administração dos Céus enviou-lhe outra Virtude que não pedia qualquer consideração.
Abordou a paisagem, evitando os espelhos da popularidade e da fama, penetrou no castelo, sem perder tempo, e, lá dentro, esculpiu a tomada elétrica, retirando-se logo após.
Desde esse momento, a vivenda, tanto quanto quisessem os moradores, convertia-se em soberbo espetáculo de luz.
Multidões de curiosos cercarm a mansão, no intuito de algo perguntar a quem realizara semelhante prodígio, no entanto, não mais encontraram a mensageira.
Souberam apenas que essa Virtude trazia o nome de Humildade.
Livro: Amizade.
Meimei / Chico Xavier.

terça-feira, 16 de maio de 2017

Lecioneto / pequena lição - 64

93. O sufixo ig indica “fazer”, isto é, “tornar” tal como o designa a raiz à qual é acrescentado; p. ex.: bela belo, beligi embelezar; klara claro, límpido, klarigi clarificar (também “esclarecer, explicar”); blanka branco, blankigi branquear (alvejar, tornar branco); ruĝa vermelho, ruĝigi avermelhar, enrubescer; ruino ruína, ruinigi arruinar; kruco cruz, krucigi cruzar (por em forma de cruz); kun com, kunigi juntar; tro demais, troigi exagerar.
Junto a raízes verbais, indica:
a) provocar a realização do ato indicado pela raiz; p. ex.: decidi decidir, decidigi fazer decidir, - i. e. fazer tomar uma resoluçâo; devi dever, devigi obrigar; envii invejar, enviigi fazer inveja; esti ser, estigi formar, causar;
b) fazer que seja. . . ; p. ex.: koni conhecer, konigi tornar conhecido, revelar; senti sentir, sentigi fazer que seja sentido; aŭdi ouvir, aŭdigi fazer que seja ouvido; havi ter, havigi fazer ter-se, proporcionar.
c) Ao verbo “fazer” está muito ligado o verbo “mandar”, de sorte que o sufixo ig, com raízes verbais, se presta à formação de verbos cuja significação é “mandar” seguido do infinitivo referente ao verbo da raiz; p. ex.: Venigu la servistinon — Mande vir a criada. Mi farigis paron da ŝuoj Mandei fazer um par de sapatos.
NOTA — Não somente verbos se podem criar com ig, mas também substantivos, adjetivos e advérbios. P. ex.: kontenta satisfeito, kontentigo satisfação (i. e. justificação, indenização); nulo zero, nuligo anulação; laca cansado, laciga cansativo; devi dever, deviga obrigatório; neĝo blindige blanka — neve ofuscantemente branca (blinda cego, blindigi cegar).
94. Com este sufixo pode formar-se o verbo igi, que naturalmente significa “fazer” (ou “mandar”), mas de aplicação restrita: o complemento de igi só pode ser verbo. Assim, em vez de supozigi (fazer supor) é legítimo desdobrar em igi supozi; em vez de konstruigi (fazer, ou mandar, construir) pode-se dizer igi konstrui. Não se diga, entretanto, p. ex. igi bela, igi publika, igi reĝo, etc.; com adjetivos etc. o verbo “fazer” é mesmo fari, isto é, fari bela, fari publika, fari reĝo. P. ex.: A cólera fazia-a bela — La kolero faris ŝin bela. Façam público este meu desejo —Faru publika ĉi tiun mian deziron. Fizeram-no rei - Oni faris lin reĝo. A ninguém fiz chorar, a ninguém fiz desgraçado — Neniun mi IGIS plori, neniun mi FARIS malfeliĉa. (Note-se o predicativo bela,publika, reĝo, malfeliĉa em nominativo!).
95. O sufixo iĝ indica “fazer-se”, isto é, “tornar-se” tal como o designa a raiz à qual se junta; p. ex.: beliĝi embelezar-se; ruĝiĝi avermelhar-se, ruborizar-se (corar); bruta bruto, brutiĝi embrutecer-se: pala pálido, paliĝi empalidecer (ficar. pálido); alia outro, aliigi mudar (tornar outro), aliiĝi transformar-se (tornar-se outro ou diferente); edziĝi casar-se (o homem); edziniĝi casar-se (a mulher);geedziĝi casarem-se (tornarem-se casal); mateno manhã, mateniĝi amanhecer; al a (preposição), aliĝi aderir; stari estar de pé, stariĝi levantar-se, por-se de pé; sidi estar sentado, sidiĝi sentar-se; kuŝi estar deitado, kuŝiĝi deitar-se; genui estar ajoelhado, genuiĝi ajoelhar-se.
NOTA — Outras categorias gramaticais, além de verbos, podem derivar-se com o sufixo iĝ, porquanto aos verbos terminados em iĝi correspondem substantivos, adjetivos e advérbios; p. ex.: sufokiĝi sufocar-se, sufokiĝo sufocação; naskiĝi nascer, naskiĝo nascimento; distingiĝi distinguir-se, distingiĝo distinção, distingiĝa distinto; etc.
Por sua própria natureza, as palavras que encerrem este sufixo implicam uma ideia “passiva”, enquanto as formadas com ig acarretam uma ideia “ativa”. Assim, p. ex.: unuigi unificar, unuiĝi unificar-se. Teríamos, então: Esperanto celas la unuigon de la popoloj — O Esperanto visa a unificação dos povos (= feita por ele ), isto é: Esperanto celas unuigi la popolojn. Mas: Per Esperanto fine fariĝos la unuiĝo de la popolojn — Pelo Esperanto finalmente se dará a unificação dos povos (= feita pelos povos mesmos); isto é: Per Esperanto la popoloj fine unuiĝos. Outro exemplo: Humiliĝo venkas ĉiajn provojn de humiligado - A humilhação (= que a própria pessoa se impõe) vence todas as tentativas de humilhação (= que outrem queira impor).
96. O sufixo iĝ daria lugar ao verbo iĝi, com a espontânea significação de “fazer-se”, ou “tornar-se”, ensejando-se, destarte, modos de dizer como, p. ex.: iĝi ruĝa, iĝi alia, iĝi edzo, etc. Embora se encontrem estas expressões, quer na moderna literatura, quer em gramáticas e dicionários, não recomendamos o emprego de iĝi, como vocábulo autônomo; Zamenhof só usava, nestes casos, fariĝi. Sempre digamos, portanto: fariĝi ruĝa, fariĝi alia, fariĝi edzo, etc., não: iĝi ruĝa, iĝi alia e quejandos barbarismos.
97. O sufixo ig serve também para tornar transitivo um verbo intransitivo, p. ex.: ĉesi cessar, chegar a termo,ĉesigi fazer cessar; kuŝi estar deitado, kuŝigi deitar (por deitado); starigi levantar, por de pé; sidigi assentar, por sentado; venigi fazer (ou “mandar”) vir, mandar buscar; akordi estar de acordo, akordigi pôr de acordo; morti morrer, mortigi matar; daŭri durar, daŭrigi continuar, dar continuação; pluvi chover, pluvigi fazer chover; etc. Tais verbos, assim transitivados, chamam-se factitivos.
98. O sufixo iĝ presta-se ao inverso, isto é, a tornar intransitivo um verbo transitivo, p. ex.: komenci começar, dar começo, komenciĝi começar, ter começo, iniciar-se; fini terminar, pôr termo, finiĝi terminar, chegar a termo; veki acordar, tirar do sono, vekiĝi acordar, tirar-se do sono.
99. O sufixo iĝ, conforme temos verificado, exprime a ideia de “passagem de um estado para outro”; por outro lado, o prefixo ek pode ser usado para indicar “ação incipiente”. Estas duas noções, certas vezes, se confundem, sendo, pois, natural que então se possam concretizar com iĝ ou com ek. Assim, p. ex.: stariĝi ou ekstari, sidiĝi ou eksidi, genuiĝi ou ekgenui, sciiĝi ou ekscii, koleriĝi ou ekkoleri (= encolerizar-se), timiĝi ou ektimi (= assustar-se), estiĝi ou ekesti (= começar a existir, formar-se etc.), e ainda outros.
100. Verbos assim derivados geralmente equivalem, em Português, a verbos acompanhados de pronome oblíquo (me, te, se,.. . ). Em alguns casos, em vez do sufixo iĝ pode empregar-se mesmo o pronome oblíquo do Esperanto, em acusativo. Assim: troviĝi ou sin trovi (= acharse), turniĝi ou sin turni (= girar, rodar), ĵetiĝi ou sin ĵeti (= lançar-se), volviĝi ou sin volvi (= enrolar-se), dividiĝi ou sin dividi (= dividir-se), leviĝi ou sin levi (= levantar-se), sidiĝi ou sin sidigi (= assentar-se), kuŝi ou sin kuŝigi (= deitar-se), etc.
101. É certo que nem sempre se pode empregar indiferentemente, seja iĝ ou ek, seja iĝ ou sin -i; nosso intento aqui foi mostrar os grandes recursos de que dispõe o Esperanto neste capítulo. Eis, entretanto, alguns exemplos que mostrarão diferença de sentido entre iĝ e sin -i: La infano ruliĝadis de branĉo al branĉo — A criança rolou (= foi rolando) de galho em galho. La infano sin ruladis sur la lito — A criança rolava no leito. Mia ĉapo deflugis de mia kapo kaj pendiĝis sur arbo — Meu gorro voou de minha cabeça e ficou pendurado numa árvore. Laca de la vivo, li pendigis sin sur arbo - Cansado da vida, enforcou-se numa árvore.
La limako malrapide sin trenis sur la tero - A lesma lentamente se arrastava pelo chão. La horoj treniĝadis maldiligente — As horas se arrastavam preguiçosamente.
Nestes exemplos pode perceber-se que, se foi o próprio indivíduo que executou a ação sobre si mesmo, com o seu próprio esfôrço, por sua vontade, a forma usada foi a composta do verbo com o pronome sin: tem-se, então, um verdadeiro “reflexo”; os verbos com iĝ dizem que a ação foi independente do sujeito, foi involuntária: é a voz chamada “média” ou “medial”.

Spritaĵoj kun lecionoj

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Andreo Bach el Gdynia en Pollando

Leciono 1
La edzo eniras sub la duŝon en la momento, kiam lia edzino eliras el la banĉambro.
Ĉi-momente aŭdiĝas ĉeporda sonorileto. La edzino rapide ĉirkaŭvolvas sin per viŝtuko kaj kuras malsupren por malfermi. Malantaŭ la pordo staras najbaro.
Antaŭ ol la virino komencis paroli, la najbaro diras "Mi donos al vi 800 dolarojn, se vi demetos la viŝtukon".
Post momento da pripensado la virino ekstaras nude antaŭ la najbaro. Post kelksekunda rigardo la najbaro enmanigas al ŝi 800 dolarojn kaj foriras.
La virino denove surmetas la viŝtukon, revenas supren, kaj la edzo demandas "Kiu estis?"
"Nia najbaro dekontraŭe" li aŭdas responde kaj daŭrigas:
"Bonege! Ĉu li eble redonis tiujn ĉi 800 dolarojn, kiujn li pruntis de mi?"
La konkludo de la historio tekstas: se vi posedas esencajn informojn koncerne preni krediton kaj la riskon ligitan kun tio ĉi, informu pri tio la kunposedantojn de la akcioj en la ĝusta tempo.

Leciono 2
Komerca reprezentanto, administra oficistino kaj ilia estro iras komune tagmanĝi. Surstrate ili trovas malnovan lampon. Kiam ili ektuŝis ĝin, aperis Ĝino, kiu promesis plenumi unu deziron al ĉiu el ili. "Mi unue, mi unue!" ekkriis la oficistino. "Mi deziras troviĝi sur Bahamaj Insuloj, navigi motorboaton kaj pensi pri nenio". Kaj jen ŝi malaperis.
"Nun mi" ekvokis la komercisto. "Mi ankaŭ volas esti sur la insuloj, ripozi surstrande kun mia persona masaĝistino kaj kun stoko da malvarma kokakolao". Kaj li ankaŭ tuj malaperis.
"Bone, nun vi" diris la Ĝino al la estro, kaj tiu ĉi respondis: "Mi volas, ke la duopo venu al mia buroo tuj post la lunĉo".
Kaj jen la konkludo de tio: ĉiam permesu, ke via ĉefo parolu kiel la unua.

Leciono 3
Aglo sidis sur arbo, ripozis kaj faris nenion. Malgranda kuniklo rigardis la aglon kaj demandis:
"Ĉu mi ankaŭ povas eksidi ĉi tiel kaj fari nenion?" Je tio la aglo rediris: "Certe, kial ne?"
Do la kuniklo same eksidis kaj ripozis. Tiam subite aperis vulpo, saltis sur la kuniklon kaj formanĝis ĝin.
Kaj kia estas la konkludo pri tio? - Por sidi kaj fari nenion, oni devas sidi sufiĉe alte.

domingo, 14 de maio de 2017

Músicas - Feliz dias das Mães.






Lecioneto / pequena lição - 63

Ig/ PV
Sufikso almetebla al ĉiaj radikoj kaj esprimanta per si mem la agon de ia kaŭzo, ne precizigante la manieron, kiel efikas tiu kaŭzo, per peto, ordono, trudo aŭ interna neceseco.

I -ig Vikipedio - (sufikso)
Kun neverba radiko, ig signifas: agi tiamaniere, ke iu alia estu en la stato esprimata de la radiko; fari, ke iu estu ia aŭ iel; alivorte oni devas ĉiam subkompreni antaŭ la sufikso la finaĵojn -a aŭ -e:
1. Kun adjektiva radiko: akrigi (igi akra), aliigi, apartigi, beligi, blankigi, blindigi, certigi, dikigi, ktp; laboro lacigas; kiu tro sin pravigas, tiu sin mem kulpigas; tiu flamo lumas, sed tute ne varmigas; la prudento necesigas nin venki la naturon (igas necese, ke ni venku).
2. Kun adverba, prepozicia aŭ afiksa radiko: aligi (fari ke iu venu al, meti ion ĉe ion, almeti ion); disigi (igi disen); eligi (fari, ke iu estu el); enigi; forigi; surigi, ktp; ni devas labori por kunigi, ne por disigi.
3. Kun simpla substantiva radiko, ig aldoniĝas al la adjektiva formo derivita de la radiko: entuziasmigi (igi entuziasma); flamigi (igi flama); glaciigi, pintigi, publikigi, rajtigi (traktaton), reguligi, ruinigi, ktp; tiu fonto ŝtonigas objektojn.
Rim. 1: Kun kelkaj substantivoj, kiuj montras mem kvaliton pli ĝuste ol objekton, ig subkomprenigas antaŭ si la finaĵon -o: anigi (igi ano); edzigi (igi edzo); fianĉigi, ktp.
Rim. 2: Kelkaj verboj signifantaj meti ion en la staton montratan de la radiko aŭ doni al io la formon montratan de la radiko, estas senpere derivitaj per la sufikso ig el substantivaj radikoj: amasigi (meti en staton de amaso, aranĝi en maniero de amaso); krucigi bastonojn (aranĝi en formo de kruco); garbigi grenon; foliigi arĝenton; naturigi beston (laŭnaturigi, aranĝi tiel ke ĝi konservu naturan vivantan aspekton); ordigi (laŭordigi, aranĝi laŭ ordo); pecigi (meti en staton de pecoj); polvigi; seriigi (aranĝi laŭ serioj); vicigi (aranĝi laŭ vicoj).
Rim. 3: El aliaj substantivaj radikoj oni sammaniere derivas per la sufikso ig sen prefiksa prepozicio verbojn signifantajn, havigi al, provizi per, garni per (kio ĉe sciencaj terminoj foje esprimiĝas per la radika sufikso  bukligi hararon; gustigi manĝon; korpigi ideon (oni uzas ankaŭ enkorpigi. Kp. D); leĝigi popolon (doni leĝojn al); limigi kampon (doni limojn al); rajtigi senditon (doni rajton al); rimigi versojn; truigi ladon (provizi per truoj); vortigi decidon (doni vortan esprimon al).
Rim. 4: Konforme al la principo permesanta forlason de afikso, kiu ne estas nepre necesa, la esperantistaro pli kaj pli kutimas forigi ĉe la verboj aluditaj en Rim 2 kaj 3 ne nur la prefikson sed ankaŭ la sufikson ig en la okazoj, kiam la derivita verbo evidente povas havi nur unu sencon: embarasi, niveli, animi, balzami, bridi, bukli, digi, figuri, formuli, gudri, kadri, limi, loki, lumi, maski, makuli, nodi, numeri, ombri, ori, sulfuri, vaksi, vuali, zoni, ktp., la analogajn verbojn senpere derivitajn de nomo de ilo: martelo-marteli. Oni ankaŭ rimarku, ke la mala responda verbo konservas ambaŭ afiksojn: senanimigi, senbridigi, senmaskigi, ktp.
4. Kun substantiva radiko antaŭita de prefiksa prepozicio, ig havas diversajn sencojn, laŭ la speco de la prefikso, sed la substantivo estas ĉiam la komplemento de tiu prepozicio.
a) - Kun loka prepozicio, ig signifas: “meti en la lokon esprimatan de la radiko”: albordigi (venigi al la bordo); alcentrigi (puŝi al la centro); devojigi (forklini de la vojo); elartikigi (eligi el la artiko); elnodigi; enbalzamigi (meti en balzamon); endigigi (meti en digojn); endomigi, enkadrigi, enkaleŝigi, enkorpigi, enkasigi, enlimigi, enlitigi, enmanigi, ensabligi (ŝipon), enŝipigi, enterigi, entombigi; interdigigi (meti inter digojn); subakvigi (meti sub akvon); surkrucigi (meti sur krucon); surterigi, ktp.
b) - Kun prepozicio esprimanta senecon aŭ forigon, ig signifas: “senigi je la objekto esprimata de la radiko”: senakvigi (senigi je akvo); senbridigi, senbukligi, mallumigi, senmaskigi, senorigi, senplumigi, senpolvigi, detronigi, senvualigi, dezonigi, ktp.
c) - Kun prepozicio esprimanta la manieron (laŭ, en f.), ig signifas: “meti en la staton esprimatan de la radiko”: endanĝerigi (meti en danĝeran situacion); laŭliniigi palisojn.
Rim. 1: Ĉar kelkaj verbaj radikoj ne ebligas, ke oni devenigu de ili verbojn kun maniera aŭ seniga signifo, oni devas tiri tiajn verbojn el la responda substantiva formo: alfinigi (konduki al fino; rad. fini), endormigi (meti en dormon; rad. dormi); malbriligi (senigi je brilo; rad. brili); sendevigi (liberigi iun je devo); senesperigi (forpreni esperon de iu); senmovigi, sensentigi, senvidigi, ktp. Kiam la substantiva formo estas sufikshava, tiu sufikso ordinare malaperas en la kunmetado: enloĝigi (enloĝ(ej)igi, meti en loĝejon; rad. loĝi); enveturigi (meti en veturilon; rad. veturi); senarmigi (senigi je armiloj; rad. armi) ktp.
Rim. 2: Ĉar tiu formo de vortfarado per sen estas ordinare pli klara kaj pli drasta ol la formado per mal, oni ofte kreas analogiajn derivaĵojn, kvankam ekzistas pli simpla kontraŭaĵo kaj neaĵo per prefikso mal-: seninfektigi (malinfekti); sensigeligi (malsigeli); senŝarĝigi (malŝarĝi); senvestigi (malvesti); senarmigi (malarmi), ktp.
Rim. 3: Oni atentu ne konfuzi du ŝajne similajn sed efektive tute malsamajn formojn de kunmetado, kiuj ambaŭ konsistas el prefiksa prepozicio aŭ adverbo, substantiva radiko, kaj sufikso ig. La unuan tipon, en kiu la substantivo estas komplemento de la prepozicio, ni priparolis supre ; la alian tipon prezentas vortoj kiel kunordigi, subordigi, dispecigi, kunamasigi, kies formado estas tute malsimila, ĉar en ili la substantivo ne estas komplemento de la prepozicio, sed tiu ĉi prepozicio aŭ adverbo estas prefikse aldonita al jam aparte ekzistanta verbo rekte derivita de substantivo per la sufikso ig , tiamaniere, ke oni devas analizi tiajn vortojn ne jene: kun-ordo-igi = igi kun ordo; sub-ordo-igi = igi sub ordo; dis-pecoj-igi = igi dise de pecoj, sed jene: kun-ordigi = ordigi-kun (igi en ordon paralele kun io alia); subordigi = ordigi-sub (igi en ordon sub io alia, depende de io alia); dis-pecigi = pecigi-dis (dise meti en staton de pecoj), kc.
II. - Kun verba radiko ig signifas: “agi tiamaniere, ke iu alia faru la agon esprimitan de la radiko”:
1. Kun netransitivaj verboj, ig subkomprenigas antaŭ si la participan sufikson -anta (aŭ -inta); alivorte ĝi servas por transitivigi netransitivajn verbojn: abortigi (igi iun abortanta); bruligi, ĉesigi, daŭrigi, devigi (fari ke iu devu), dormigi, enuigi, estigi, faligi, ĝojigi, haltigi, irigi, kurigi, kuŝigi, kutimigi, mortigi pasigi, pendigi pereigi, rapidigi, sidigi, starigi, suferigi, ŝprucigi, venigi, ktp.
Rim.: Kiel pri multaj verboj, la subjekto povas direkti la agon sur sin mem (resendaj verboj): sin mortigi, sin sidigi, sin starigi, ktp.
2. - Kun transitivaj verboj, ig subkomprenigas antaŭ si la participajn sufiksojn -anta (aŭ -inta) aŭ -ata (aŭ -ita); alivorte ĝi havas sencon jen aktivan, jen pasivan.
a) - Aktiva senco: sciigi amikon pri novaĵo (igi amikon scianta); trinkigi ĉevalon je akvo; vi vane penas kredigi min, ke tio estas vero; vi min manĝigos, mi vin trinkigos, tondro kampulon memorigas pri Dio, devigis ŝin manĝi en la kuirejo kaj laboradi senĉese; ili lernigis sian langon paroli malveron; ĉio konjektigas min, ke...; la ideoj pensigas, la sentoj agigas; mi decidigis mian amikon veni en la teatron; pli bone estas enviigi ol kompatigi, ktp.
b) - Pasiva senco: sciigi novaĵon al amiko (igi novaĵon sciata); trinkigi akvon al ĉevalo; mi manĝigis kokinon al miaj gastoj; mildeco pardonigas eĉ grandajn krimojn; li sentigos al vi sian skurĝon; la teksistoj komprenigis la neordinaran desegnon; kion la magistrato anoncigas al mi per vi? marĉandado aĉeti ne devigas; tiu afero decidigis la militon; kolorigi muron; havigi panon al iu; konigi sciigon; abonigi gazeton al iu; aŭdigi sian voĉon; distingigi iun, ktp.
Rim. 1: Kvankam iu sama ig-verbo povas esti jen aktiva, jen pasiva, ĝi ne povas havi siajn du komplementojn en akuzativo, sed unu el ili devas esti konstruata kun prepozicio; oni ne povas diri: sciigi amikon novaĵon , sed oni devas uzi unu el la du supre montritaj konstruoj.
Rim. 2: La supraj reguloj aplikiĝas al la verboj derivitaj per ig de verboj jam kunmetitaj kun prefikso: la pluvo malsoifigas (igas malsoifanta) la teron; vi elhakigis (igis elhakata) al vi tombon; li elĉizigas (igas elĉizata) en la roko loĝejon por si.
Rim. 3: Kvankam la pasiva senco estas pli ordinara kaj ofta, la ig-verbo povas kelkfoje esti dubasenca. Por forigi ĉiun dubon, oni povas, laŭ la konsilo de Zamenhof, esprimi antaŭ la sufikso ig la participan sufikson, ekzemple: la farmisto manĝantigis aŭ manĝatigis siajn kokinojn; konantigi amikon pri libro, konatigi libron al amiko. Esprimado de tiu sufikso estas necesa, kiam oni volas precizigi, ke la ago okazos en la estonteco: sin devontigi al la pagado de grandaj sumoj.
Rim. 4: Kelkaj esperantistoj, precipe german- kaj anglolingvaj, ŝajnas rigardi la sufikson ig kiel necesan karakterizilon de ĉiu transitiva verbo kaj inklinas superflue kaj taŭtologie aldoni ĝin al simplaj transitivaj radikverboj, kiuj tute ne bezonas ĝin; ekz. anstataŭ la simplaj korektaj formoj elekti, konvinki, minaci, fini, sin vesti, ktp, kaj samsence kiel ili, oni uzas la formojn erarajn elektigi, konvinkigi, minacigi, finigi, sin vestigi, trompigi, konfuzigi, sufokigi, preparigi, konsoligi, montrigi, vekigi, ktp. Jam en jaro 1909 sinjoro Boirac, prezidanto de la Akademio, protestis kontraŭ tiu malkorekteco. Oni ankaŭ atentu, ke tia troa uzado de ig kun verba transira radiko tute diferencas de la nenecesa, sed en dubaj okazoj tute korekta almeto de tiu sufikso al substantiva radiko. Oni povas ankaŭ uzi la sufikson igi kiel memstaran verbon.
III. - De ĉiuj verboj derivataj per ig, oni povas regule devenigi:
1. Substantivojn, kun la senco: “ago –igi”, aŭ “-igaĵo”, ekz.: la mortigo je Cezaro; aprobi la nuligon de kondiĉo; kondamnita je pendigo; estu trankvila, mi donos al vi kontentigon.
2. - Adjektivojn, kun la senco: “-iganta, povanta –igi”, ekz.: saniga aero; mortiga frapo; ruinigema filino de Babel.
3. - Adverbojn, kun la senco: “laŭ -iga maniero”, ekzemple: enuige paroladi; devige rideti.
Rim.: Ĉe tiuj derivitaj adjektivoj kaj adverboj, la sufikso estas ofte malmulte utila, kaj tial forlasita: disting(ig)a, dolor(ig)a, lim(ig)a, ktp.
IV. Radiko samsignifa uzata memstare.
Igi - Verbo havanta la saman sencon kiel la sufikso (Kp. ĉe la komenco); ĝi diferencas de fari, per tio, ke fari signifas, ke io estas ŝanĝata de ia ekstera kaŭzo, dum igi nenion precizigas pri la kaŭzo, kaj havas sekve pli vastan amplekson: li igis fari al si veston; mi igis rakonti al mi la novaĵon; igis tion supozi ŝiaj hipokrite mallevitaj okuloj.
Rim.: Kvankam la ordo de la vortoj estas sufiĉe libera en Esperanto, oni kutimas, pro klareco, meti inter igi kaj la infinitivo la subjekton de tiu infinitivo, kaj post la infinitivo ties komplementon: tiu ĉi brava konduto de nia junularo igos Sargonon pripensi, kaj faros lin pli cedema; kolero de reĝo estas kuriero de morto, sed homo saĝa igas ĝin pardoni; kio do igis ilin vagadi? ne ekzistas alia bono por la homo, krom manĝi kaj trinki kaj igi sian animon ĝui plezuron de lia laborado la bezono de viaj servoj igis min vin voki; la amuzo igis min forgesi pri la horo; mi igis lin forkuri; la farmisto igis siajn amikojn manĝi la kokinojn; trovi rimedojn por igi la mondon komenci uzadi la lingvon.
Ige - Vikipedio
Adverbo signifanta la kaŭzecon, kaj montranta la aganton: ĉio okazis ige de tiu virino; la malvenko de Anibalo ige de Scipiono; la fondo de Romo ige de Romulo.
age de, fare de.

Meditações Diárias de Emmanuel / Meditações Diárias de André Luiz.


Meu Reino não é deste Mundo / Há muitas Moradas na Casa de Meu Pai.


sexta-feira, 12 de maio de 2017

Lastaj Konsiloj / ÚLTIMOS CONSELHOS

Lastaj Konsiloj
Jen ni venis al la fino de nia kurso. Ŝajnas al mi, ke vi bone komprenis la regulojn de la gramatiko de ĉi tiu utila lingvo, Esperanto; ĉion eblan mi faris por tio, kaj mi pensas, ke vi montris la plej grandan intereson por la alpreno ne sole de tiuj reguloj, sed ankaŭ de la “spirito” de tiu ĉi mirinda kreaĵo de la majstro Zamenhof. Ŝajnas al mi ankaŭ, ke decidinte lerni Esperanton, vi havis klaran komprenon de ĝia celo, nome, la alproksimiĝo de koroj per la interkompreniĝo de cerboj. Ne alia sento instigis tiun infanon de Bialystok ekpensi pri ia rimedo, kiu faligus la ĥinajn murojn inter la popoloj. Ni estas nun feliĉaj havi en manoj tian murrompilon kaj ni ĝin uzu, konscie kaj obstine, ĝis la mondo fariĝos “unu granda rondo familia”.
Kion nun restas al vi fari, de ĉi tiu momento, kiam vi fermas vian gramatikon? Unu solan vojon vi devas iri: legi niajn klasikulojn. Havigu al vi la verkojn de la majstro kaj legu ilin malrapide, pacience ekzamenante la konstruon de ĉiu frazo; tiam vi rimarkos la tutan belecon de Esperanto kaj efektive admiros tiun geniulon, kiu ĝin faris.
La tutan gramatikon de Esperanto vi posedas, kaj via kapitalo da scioj estas jam nun ne malgranda, sed kompreneble ĝi devas kreski. Daŭrigu do la lernadon de ĉi tiu bela idiomo per atenta legado de fidindaj aŭtoroj, kaj vi ĝin pli kaj pli amos; kaj amante Esperanton, vi ĉiam pli komprenados la homan animon; vi liberiĝos de la nigra egoismo en la lumon de komunehoma vivado; vi fariĝos - Homo!
Esperanto Sem Mestre -  Francisco Valdomiro Lorenz
ÚLTIMOS CONSELHOS
Eis-nos chegados ao fim do nosso curso. Parece-me teres bem compreendido as regras da gramática desta útil língua, o Esperanto; tudo quanto possível eu fiz para isso, e creio que mostraste o máximo interesse no absorver, não só essas regras, mas também o “espírito” desta admirável criação do mestre Zamenhof. Parece-me, outrossim, que, resolvido a aprender o Esperanto, terias clara compreensão do seu objetivo, a saber, a aproximação de corações pelo mútuo entendimento de cérebros. Não foi outro o sentimento que induziu aquela criança de Bialistoque a pensar num meio que derruísse as muralhas chinesas entre os povos. Somos agora felizes de ter em mãos tal aríete, e usêmo-lo, com consciência e obstinação, até que o mundo se torne em “um grande círculo familiar”.
Que te falta agora fazer, a partir deste momento em que fechas a tua gramática? Uma só estrada tens a perlustrar: ler os nossos clássicos. Adquire as obras do mestre e lê-as devagar, pacientemente examinando a construção de cada frase; então notarás toda a beleza do Esperanto e realmente admirarás esse gênio que o fez.
A gramática inteira do Esperanto a possuis, e o teu cabedal de conhecimentos, já neste momento, é não pequeno, mas, é claro, precisa de crescer. Prossegue, pois, no aprender este belo idioma com atenciosa leitura de autores dignos de confiança, e cada vez mais o amarás; e, amando o Esperanto, mais e mais compreenderás a alma humana; libertar-te-ás do negro egoísmo para a luz do conviver entre homens; tornar-te-ás - um ser humano!
Esperanto Sem Mestre -  Francisco Valdomiro Lorenz

Lecioneto / pequena lição - 62

Gramatiko / Participoj
28.1. Participoj kiel A-vortoj
Participo kun A-finaĵo prezentas agon aŭ staton kiel priskribon. Oni uzas diversajn formojn depende de tio, ĉu en la priparolata tempo la afero ankoraŭ ne finiĝis, jam finiĝis, aŭ ankoraŭ ne komenciĝis.
Aktivaj participoj
Aktiva participo prezentas agon aŭ staton kiel priskribon de ĝia subjekto:
ANT dum la ago – la ago ankoraŭ ne finiĝis
leganta = kiu ankoraŭ legas
INT   post la ago – la ago jam finiĝis
leginta= kiu antaŭe legis
ONT antaŭ la ago – la ago ankoraŭ ne komenciĝis
legonta= kiu poste legos
Viro, kiu ankoraŭ legas, estas leganta viro.
Viro, kiu antaŭe legis, estas leginta viro.
Viro, kiu poste legos, estas legonta viro.

Pasivaj participoj
Pasiva participo prezentas agon aŭ staton kiel priskribon de ĝia objekto.
AT    dum la ago – la ago ankoraŭ ne finiĝis
Legata =  kiun oni ankoraŭ legas
IT      post la ago – la ago jam finiĝis
legita = kiun oni jam legis
OT    antaŭ la ago – la ago ankoraŭ ne komenciĝis
legota         = kiun oni poste legos
Libro, kiun oni ankoraŭ legas, estas legata libro.
Libro, kiun oni antaŭe legis, estas legita libro.
Libro, kiun oni poste legos, estas legota libro.
Pasivaj participoj eblas nur ĉe agoj, kiuj povas havi objekton. Ne eblas diri ekz. *okazata*, ĉar okazi neniam povas havi objekton. Ĉiuj verboj kun IĜ-sufikso estas senobjektaj. Tial *...iĝata*, *...iĝita* kaj *...iĝota* neniam estas eblaj.
Tamen en kelkaj okazoj oni uzas pasivan participon de normale senobjekta verbo. Oni diras ekz. Loĝata, loĝita kaj loĝota, kvankam oni normale ne loĝas ion, sed en io, ĉe io aŭ simile: Urbon loĝatan ili ne trovis.Ps.107 = Urbon, en kiu iu loĝas, ili ne trovis. Tiu okazo estas tamen nur ŝajne erara, ĉar loĝi fakte povas esti objekta. Normale oni ne diras mi loĝas tiun domon, sed tio ne estas eraro. Alia tia verbo estas iri. Plej ofte oni diras, ke iu iras ekz. sur strato aŭ laŭ vojo, sed oni povas ankaŭ uzi objekton: Li piede ekiris la vojon.FA3.59 Eblas do diri ankaŭ ekz. irota vojo = “vojo, kiun oni intencas iri”. Simile oni uzas ĉe tiaj verboj ofte la sufiksojn EBL, IND kaj END.
La aferon komplikas tio, ke N-finaĵo povas montri ankaŭ aliajn aferojn ol objekto. Se ne temas pri vera objekto oni ne povas uzi pasivan participon.
La vokaloj de la participoj
La vokaloj en la participoj estas la samaj kiel la vokaloj en la verbaj finaĵoj AS, IS kaj OS. Ankaŭ la signifoj estas tre similaj, sed ne tute samaj.
ANT, AT kaj AS ĉiuj signifas, ke la ago komenciĝis, sed ne finiĝis. AS montras ĉefe nuntempecon de la ago, dum ANT kaj AT montras daŭrecon aŭ ripetadon de la ago:
Li skribas. La skribado okazas nun aŭ kutime.
Tiam li estis skribanta en sia ĉambro. La skribado estis daŭra en tiu pasinta tempo.
La letero estis skribata en la paŭzo. La skribado estis daŭra en la paŭzo.
Janjo havis en tiu nokto dormon maltrankvilan kaj interrompatan. Okazis ripete interrompoj de la dormo.
INT, IT kaj IS ĉiuj signifas, ke la ago finiĝis. IS montras, ke la ago okazis antaŭ la nuno. INT kaj IT montras, ke la ago plenumiĝis, eventuale antaŭ alia ago:
Li skribis. La skribado okazis pli frue ol nun.
Kiam li estis skribinta la leteron, li foriris. Post kiam la skribado finiĝis, li foriris.
Li sendis la skribitan leteron al sia amiko. La skribado de la letero okazis pli frue ol la sendo.
La letero estis skribita en la paŭzo. La skribado ne okazis antaŭ la paŭzo, sed iam en la paŭzo la skribado atingis sian finon. La letero do pretiĝis en la paŭzo.
ONT, OT kaj OS ĉiuj signifas, ke la ago ankoraŭ ne komenciĝis. OS montras tempon post la nuno. ONT kaj OT montras staton antaŭ la komenco de la ago, ofte kun nuanco, ke oni intencas fari la agon, ke oni planas ĝin, aŭ ke ĝi baldaŭ okazos:
Li skribos. La skribado iam poste okazos.
Li estis skribonta la leteron, sed devis subite foriri. La skribado estis intencita, sed tamen ne okazis.
Sur la tablo kuŝis aro de legotaj leteroj. La leteroj atendis la legadon. Iu devus ilin legi, sed ankoraŭ ne faris tion.
Aliaj participoj
Iuj eksperimentas kun participoj respondaj al la US-finaĵo, *UNT* kaj *UT*: *skribunta viro* = “viro, kiu skribus”, *skributa letero* = “letero, kiun oni skribus”. Sed tiuj participoj ne estas parto de la oficiala Esperanto. Se oni uzas ilin, oni ofte ne sukcesas kompreniĝi. Nur en ŝerca uzo ili povas esti tolerataj.
La sufikso END similas al pasiva participo responda al la U-finaĵo: skribenda letero = “letero, kiun oni skribu”. Ankaŭ la sufiksoj EBL kaj IND similas al pasivaj participoj.
***
ant/ suf. (forma o particípio presente ativo) amanta que ama. amante amando. amanto amante.
int/ suf. (gram.: forma o particípio passado ativo dos verbos): aminta que amou.
-ont/ suf. (forma o particípio ativo futuro): venonta vindouro, que virá. naskiĝonta nascituro, que terá de nascer. ¨ esti tuj –onta dispor-se: esti tuj vojaĝonta dispor-se a viajar.
-at/ suf. (gram.: forma o particípio presente passivo): amata amado (= que é amado).
-it/ 1 suf. (gram.: forma o particípio passivo passado): amita que foi amado.
-ot/ suf. (forma o particípio passivo futuro): farota que será feito, que está por ser feito.

Oração

Oração

Nossa Receita