domingo, 16 de abril de 2017

Kio estas Pasko!

La vorto Pasko venas de du hebreaj vortoj: unu, devenas de Pasah verbo, signifas "iru" (Eliro 23: 14-17), alia alportas etimologia radiko pessach (aŭ pasha, greka) indikas nur "koridoro". Estas religia festivalo tradicie okazigita de judoj kaj katolikoj de la roma kaj ortodoksaj preĝejoj, kies signifo estas malsama inter tiuj du religiaj grupoj.
Pasko estas ankaŭ iafoje uzata por la nomo de la juda festo Pesaĥo - vidu ĉe pentekosto. Fakte, la kristana Pasko devenas de la hebrea festo (kvankam kun malsama signifo) kaj eĉ la vorto Pasko, en Esperanto kaj en multaj aliaj lingvoj, devenas de la hebrea vorto pesaĥ (pasa' aramee).
Pesaĥo komenciĝas la vesperon de la 14-a tago de Nisano, unu el monatoj de la hebrea kalendaro. Ĉar Nisano komenciĝas per novluno en marto, la 14-a tago estas plenluno. Do la kristanoj festas Paskon la unuan dimanĉon post la unua printempa plenluno. Tiu elekto estis oficiale sankciita dum la unua koncilio de Niceo.
Antikve, parto de la kristanoj festis Paskon en la sama tago de la komenco de Pesaĥo (ne ĉiam dimanĉe), sed tiu kutimo malaperis en la 4-a jarcento (kelkajn jardekojn post la unua koncilio de Niceo).
Hodiaŭ, ĉiuj kristanoj festas Paskon dimanĉe. Tamen, pro disputoj pri la julia kaj gregoria kalendaroj, la dato estas ofte malsama por orientaj kristanoj (ekz. ortodoksismo) kaj por okcidentaj eklezioj; tamen, en kelke da jaroj (ekzemple 2011, 2014, 2017) la du datoj samas.
Ĉe la okcidentaj eklezioj, la plej frua dato por Pasko estas la 22a de marto kaj la plej malfrua la 25a de aprilo; ĉe la ortodoksaj eklezioj Pasko povas okazi eĉ en majo. La kalkulado de Pasko instigis la inventon de la kristana erao kaj la gregoria kalendaro. La katolika eklezio tradicie festas la Paskon dum la nokto inter la sabato kaj la dimanĉo - kvankam la Paska Dimanĉo estas ankaŭ granda festo.
La nokta meso komenciĝas per la rito de la fajrbeno. Ĉiuj lumoj en la preĝejo estas estingitaj kaj - kutime ekster la preĝejo - la pastro benas grandan fajron. El la fajro oni ekflamigas paskan kandelegon kaj el la kandelego oni ekflamigas la kandelojn de la fideluloj, kiuj reeniras la malluman preĝejon procesie. Tuj poste oni kantas aŭ legas la kanton Exsultet (Ĝoju).
Preparo de la fajrbeno antaŭ la pordo de pola preĝejo
La meso enhavas plurajn legaĵojn el la Biblio. Prefere, oni celebras baptojn dum la paska nokto, sed, se ne estas baptoj, minimume oni renovigas la baptajn promesojn. La nokta meso de Pasko estas la unua okazo post la Sankta Ĵaŭdo por la konsekro de la hostio.
Ankaŭ multaj el la protestantaj eklezioj celebras similan diservon dum la nokto antaŭ la Paska dimanĉo. Tiu diservo ofte komenciĝas per la fajrrito kaj la kanto Exsultet kaj eĉ pli ofte enhavas plurajn legaĵoin el la Biblio; la detaloj tamen estas malsamaj.
En la plimulto de la ortodoksaj eklezioj aparta diservo estas celebrata antaŭ la fajrrito. Dum la "sankta fajro" estas kunpartigata inter la fideluloj, en la malluma preĝejo, oni kantas la Troparion.
Donaci ovojn estas tre antikva tradicio. Ekzemple, ĝi estas atestata ĉe la antikvaj Persoj kaj Egiptoj. En Afriko troviĝis strutaj dekoraciitaj ovoj faritaj antaŭ 60mil jaroj.
La kristanoj (eble ekde la unuaj jarcentoj, eble ekde la Mezepoko) vidis la ovon kiel simbolon de Jesuo reviviĝonta en la tombo, ĉar la ovo aspektas senviva ŝtono sed enhavas vivantan kokidon, kaj komencis donaci ĝin paske.
Sendube dum la Mezepoko komenciĝis la tradicio dekoracii ovojn. La riĉuloj dekoraciis ilin per oro aŭ arĝento; la malriĉuloj simple boligante ilin kune kun herboj aŭ floroj. Baldaŭ ekis eĉ tute artefaritaj, grandvaloraj ovoj.
Paska ovo kreita de la rusa juvelisto Peter Carl Fabergé en 1899 por la carino Aleksandra
En la orienta Eŭropo aperis (dum la 16-a jarcento?) la tradicio kolorigi la ovojn per ruĝa farbo, celanta la sangon de Kristo. Ovoj kolorigitaj per pluraj farboj estas kutimaj en multaj landoj.
Nuntempe, la plej kutimaj ovoj ne plu estas kokaj, sed ĉokoladaj, kaj kutime enhavas "surprizon".(https://eo.wikipedia.org/wiki/Pasko)
En Judismo, Pasko festas du gloraj historiaj eventoj, ambaŭ kuras sub la firma gvidado de Moseo, en komenco, la judoj estis liberigita de la egipta sklaveco, markita transiri la Ruĝa Maro (Eliro 12, 13 kaj 14). La dua okazaĵo prezentante vivon en libereco de la juda popolo, la formado de la juda nacio kaj ĝia religia organizo, kulminante kun la ricevo de la Dekalogo aŭ Dek Ordonoj de Dia Leĝo (Eliro 20: 1-21). La festoj de Pasko lastaj sep tagoj, esti malpermesita nutraĵo konsumado kaj fermentitaj trinkaĵoj dum la periodo. La macan panoj (hag hammassôt), farita el fermentintaĵo; kaj ŝafido estas la agrafoj.
Katolika Pasko, okazigita roma kaj ortodoksaj preĝejoj, referencas al la resurekto de Jesuo post lia morto sur la kruco (Mateo 28: 1-20, Marko 16: 1-20; Luko 24: 1-53; John 20: 1-31 por 21: 1-25). La dato de la festo de la kristana Pasko, establita de la dua jarcento de la nuna epoko, estis la temo de multe da debato en la pasinteco. Tiel, la unua katolika eklezio Konsilio, la Konsilio Niceo, tenis en 325 A.D., estis establita ke la katolika Pasko ne koincidi kun la juda. De tie, la Roma Eklezio sekvas la Julian kalendaron (estigita de Júlio César) por eviti la Pasko koincidis kun Juda Pasko . Tamen, la preĝejoj de Malgranda Azio restis sekvante la gregoria kalendaro, kaj la festo de Pasko ortodoksa katolikoj koincidas, foje, kun la juda.
La subtenantoj de la Preĝejo Reformita Kristanoj, precipe la luterana, ili ne sekvas la ritojn de la katolikoj kaj ortodoksaj, kiel fari klavkombinojn Pasko kun la resurekto de Kristo. Adopti la plej larĝa gvidado ekzistas ja nur Pasko vespermanĝo, familio kunveno, estigitaj de Jesuo mem (Mateo 26: 17-19; Mark 14: 12-16; Luko 22: 7-13) en la tago de Pasko. Do, oni komprenas, ke ne estas kialo por festi Pasko en la tago de la reviviĝo de Kristo. Por la alia, bazita sur certaj gvidlinioj de la apostolo Paŭlo (1 Corinthians 5: 7), defendi la ideon de esti la Kristo, mem, Pasko mem, asociante tiun gravan penson interpreto de alia instruado de Paŭlo de Tarso (1 Korintanoj, 5: 8): "kristana devus ĵeti la malnovan fermentaĵon, de malico kaj malboneco, kaj metita en lia loko la senfermenta pano de sincereco kaj vereco."
Spiritismo ne festas Pasko, eĉ obei la regulojn de la Evangelio de Jesuo, la gvidanto kaj modelo kiu  Dio donis al ni: "(...) Jesuo estas la speco de morala perfekteco, ke la homaro povas aspiri sur tero." - Tamen, estas grave reliefigi: Spiritismo respektas Pasko okazigita de judoj kaj kristanoj, kaj la valoro de la agoj reprezentis simbolismon, kvankam ĉeestas aliaj legoj. La libereco gajnita fare de la juda popolo, aŭ iu ajn alia popolo sur la planedo, meritas esti memorataj kaj festis. La Dek Ordonoj, la klimakso de Moseo misio estas kodo "(...) de ĉiuj tempoj kaj ĉiuj landoj, kaj havas do dia karaktero. (...). " La resurekto de Kristo estas la venko super morto de la fizika korpo, kaj anoncu, sen dubo, senmorteco kaj postvivado de la spirito en alia dimensio de vivo. Spiritistoj, serĉas festi Pasko ĉiutage de ekzisto, al reflekti en la plurjara penado sperti la mesaĝo de Jesuo Kristo, por meriti esti via lojala servanto.
Sinjora disĉiploj konis la gravecon de certeco en postvivadon por la triumfo de la morala vivo. Sin trovis sin radikale transformita post la reviviĝo de ĉiela amiko, rekonante ke la amo kaj justeco estu reganta trans la tombo. Tial, altiri novajn partneroj, donante al ili la konvinkon, ke la Majstro daŭre viva kaj laborema, trans la tombo.
    Marta Antunes de Moura  - Simbolismo de Pasko kaj Espiritualismo.
Traduko: Antônio Ramos.

Nenhum comentário:

Postar um comentário

Oração

Oração

Nossa Receita